– “Nghe chuyện xong mà bản thân sang chấn ngang”
– “Ôi thề, trauma luôn!”
“Sang chấn tâm lý” hay “trauma” kể từ 2 đến 3 năm trở lại đây đã trở thành cụm từ được các bạn trẻ sử dụng khá phổ biến. Thế nhưng liệu chúng mình có thực sự hiểu đúng về khái niệm này?
Thuật ngữ này chính là bước đệm giúp chúng ta học cách hiểu bản thân và phản ứng với cuộc sống trong tâm thế vững vàng. Bạn cùng Ann nhận diện và hiểu rõ về “sang chấn tâm lý” nhé!
Thuật ngữ “sang chấn tâm lý”
“Sang chấn tâm lý” là một trạng thái tinh thần phức tạp và khó lường, thường phát sinh từ những sự kiện mang tính đột ngột, gây tổn thương nghiêm trọng về mặt cảm xúc – những sự kiện khiến người gặp phải cảm thấy bất lực và không thể kiểm soát.
Điều đáng nói là sang chấn tâm lý không chỉ để lại những vết thương về mặt tinh thần mà còn ảnh hưởng đến cơ thể, cách chúng ta tương tác với thế giới xung quanh.
Các trạng thái khác của sang chấn tâm lý
SANG CHẤN LỚN
Sang chấn lớn là những sự kiện cực kỳ nghiêm trọng và gây ra ảnh hưởng mạnh mẽ về mặt tinh thần, thể chất. Những sự kiện này thường mang tính chất đột ngột, dữ dội và có thể đe dọa đến tính mạng hoặc cảm giác an toàn của cá nhân.
Ví dụ điển hình của sang chấn lớn bao gồm:
- Tai nạn nghiêm trọng
- Bạo lực thể xác hoặc tinh thần
- Thiên tai (động đất, lũ lụt, cháy rừng)
- Sự ra đi đột ngột của người thân
- Lạm dụng hoặc bỏ rơi trong thời gian dài
Sang chấn lớn thường gây ra những rối loạn tâm lý nghiêm trọng như rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD), lo âu kéo dài, và có thể làm thay đổi sâu sắc nhận thức và cách nhìn nhận cuộc sống của người gặp sang chấn.
SANG CHẤN NHỎ
Sang chấn nhỏ không nhất thiết là những sự kiện nguy hiểm đến tính mạng, nhưng vẫn có thể gây tổn thương về mặt tinh thần. Những sự kiện này có thể xảy ra thường xuyên hoặc tích tụ qua thời gian, và khi không được xử lý đúng cách, chúng cũng có thể gây ảnh hưởng sâu sắc đến cảm xúc và cuộc sống cá nhân.
Các ví dụ của sang chấn nhỏ gồm:
- Căng thẳng kéo dài trong công việc hoặc học tập
- Mâu thuẫn gia đình hoặc trong mối quan hệ
- Bị bắt nạt hoặc cô lập xã hội
- Sự từ chối, thất bại, hoặc mất tự tin
- Chuyển nhà hoặc thay đổi môi trường sống đột ngột
Mặc dù tác động của sang chấn nhỏ có vẻ không nghiêm trọng như sang chấn lớn, nhưng nếu chúng tích tụ hoặc không được giải quyết, người trải qua có thể cảm thấy áp lực tăng dần, dẫn đến lo âu, căng thẳng, hoặc trầm cảm.
Các biểu hiện thường gặp của sang chấn tâm lý
VỀ TÂM LÝ
- Hồi tưởng lại sự kiện: Người bị sang chấn tâm lý có thể dễ gặp các hồi tưởng hoặc hình ảnh sống động về sự kiện đó, đôi khi diễn ra dưới dạng ác mộng hoặc hoang tưởng.
- Trạng thái cảnh giác quá mức: Cá nhân ấy sẽ cảm thấy bản thân luôn trong tình trạng cảnh giác, dễ bị kích động bởi các tác nhân liên quan đến những sang chấn trong quá khứ.
- Tránh né: Tránh xa những nơi, người, hoặc tình huống gợi nhớ đến sự kiện, khiến họ cảm thấy cô lập.
- Tê liệt cảm xúc: Một số cá nhân có thể trở nên thờ ơ, mất hứng thú với các hoạt động thường ngày, dẫn đến trạng thái khó khăn trong việc thể hiện cảm xúc.
VỀ THỂ CHẤT
- Đau nhức cơ thể không rõ nguyên nhân: Đau đầu, đau lưng, hoặc đau bụng thường xuất hiện dù không có chấn thương cụ thể.
- Rối loạn giấc ngủ: Người bị sang chấn tâm lý thường gặp ác mộng, mất ngủ hoặc ngủ không ngon giấc gây ra kiệt sức,mất năng lượng và ảnh hưởng đến
- Rối loạn ăn uống: Họ có thể ăn quá nhiều hoặc quá ít, gây ra các vấn đề sức khỏe liên quan đến cân nặng.
Hậu quả lâu dài của sang chấn tâm lý
- Rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD): Là một dạng rối loạn tâm lý nghiêm trọng, thường xuất hiện sau khi một người trải qua sang chấn. Các triệu chứng của PTSD bao gồm hồi tưởng, ác mộng, tránh né, cảm giác tê liệt cảm xúc và luôn ở trong trạng thái cảnh giác.
- Vấn đề về sức khỏe tâm thần: Sang chấn có thể dẫn đến các vấn đề như: trầm cảm, lo âu, hoảng loạn, hoặc các hành vi tự hủy hoại, tự làm đau bản thân, …
- Ảnh hưởng đến các mối quan hệ: Người trải qua sang chấn thường gặp khó khăn trong việc duy trì các mối quan hệ thân thiết, cảm thấy khó tin tưởng người khác hoặc sẽ dễ phụ thuộc cảm xúc vào người khác, …
Sang chấn tâm lý không chỉ ảnh hưởng trực tiếp lên sức khỏe tinh thần cá nhân mà còn ảnh hưởng đến những khía cạnh khác của cá nhân trong cuộc sống. Vì vậy, việc nhận diện và tìm kiếm hỗ trợ từ chuyên gia là rất cần thiết để phục hồi và xây dựng lại sự cân bằng của bạn đối với môi trường xung quanh.
Mong rằng thông tin bài đọc này sẽ hữu ích với bạn, chúc bạn cuối tuần với khoảng thời gian nghỉ ngơi ý nghĩa!