🧡 Cognitive Behavioral Therapy (CBT) là gì?
Theo cách hiểu ngắn gọn, 𝗖𝗕𝗧 là liệu pháp trị liệu nhằm thay đổi nhận thức (cognition) và hành vi (behavior) của cá nhân để chúng ta đối phó, quản lý tốt hơn những vấn đề gặp phải trong cuộc sống.
Học thuyết 𝗖𝗕𝗧 cho rằng suy nghĩ, cảm xúc và hành vi liên kết chặt chẽ với nhau. 𝗖𝗕𝗧 nhắm tới việc tìm hiểu mối quan hệ này ảnh hưởng tới bạn thế nào, đồng thời giúp bạn nhận ra mô hình niềm tin cốt lõi không phù hợp đang tác động lên các khía cạnh của bạn.
Đưa một ví dụ bạn có thể hiểu rõ hơn về 𝗖𝗕𝗧:
👉🏻 Bạn mắc phải lỗi đơn giản như đánh rơi một cốc nước, hoặc lỡ một buổi hẹn với bạn bè. Người có niềm tin cốt lõi không phù hợp (như “tôi thật tồi tệ”) sẽ ngay lập tức cảm thấy tồi tệ và vô dụng, dẫn đến những hành động tiêu cực như cáu gắt bản thân hay những người xung quanh, hoặc né tránh làm những điều khác mà bạn cho rằng mình chắc chắn sẽ làm sai. Qua thời gian, vòng tròn suy nghĩ, cảm xúc và hành vi này xảy ra nhiều tới nỗi gần như trở thành một thói quen, tô đậm thêm cho niềm tin cốt lõi không phù hợp, khiến bạn luôn cảm thấy lo sợ và đổ lỗi cho bản thân trước các vấn đề thường ngày dù là nhỏ nhất. Hệ quả là bạn có thể sẽ nói không với tất cả mọi thứ, hoặc thậm chí phải tìm đến các chất kích thích để đối phó với bất kỳ hành động hay sự việc.
🧡 Chuyên gia tâm lý có thể giúp đỡ bạn như thế nào?
Khi một nhà trị liệu và thân chủ quyết định tiếp cận vấn đề sử dụng liệu pháp 𝗖𝗕𝗧, vai trò của nhà trị liệu là cùng bạn phá vỡ lối mòn về niềm tin cốt lõi và tìm hiểu xem những cảm xúc, suy nghĩ và hành vi nào đang góp phần tạo nên sự khó khăn mà bạn đang trải qua để thay đổi chúng. Từ đó, nhà trị liệu sẽ giúp bạn cân bằng lại những cảm xúc tiêu cực, đưa ra những cách ứng phó phù hợp hơn đồng thời điều chỉnh niềm tin cốt lõi.
🧡 Liệu 𝗖𝗕𝗧 có phải là liệu pháp phù hợp với bạn?
𝗖𝗕𝗧 là một công cụ hữu ích trong điều trị các rối loạn sức khỏe tâm thần, có thể áp dụng trên hầu hết các vấn đề tâm lý mà một người được chẩn đoán, đặc biệt là trầm cảm và rối loạn lo âu.
Tuy nhiên, với một số thân chủ, 𝗖𝗕𝗧 có thể gây khó khăn bởi liệu pháp này hướng đến giải quyết các vấn đề ở hiện tại, đòi hỏi sự luyện tập và tư duy. Để 𝗖𝗕𝗧 đạt hiệu quả tốt nhất, thân chủ nên thẳng thắn chia sẻ với nhà trị liệu về cảm nhận của mình để nhà trị liệu điều chỉnh sao cho phù hợp.
Ngoài trị liệu với thân chủ gặp trầm cảm hoặc rối loạn lo âu, 𝗖𝗕𝗧 cũng được sử dụng nhằm trị liệu với thân chủ gặp:
- Rối loạn lưỡng cực
- Rối loạn nhân cách thể bất định
- Rối loạn ăn uống – chẳng hạn như biếng ăn và ăn vô độ
- Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD)
- Rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD)
- Rối loạn tâm thần
- Tâm thần phân liệt
- Các vấn đề về giấc ngủ – chẳng hạn như mất ngủ
- Các vấn đề liên quan đến lạm dụng rượu
🧡 Hy vọng đây là một bài viết mang kiến thức hữu ích dành cho bạn. Hiệu quả của liệu pháp tùy thuộc với khả năng thích ứng của mỗi người và mối quan hệ trị liệu của bạn với nhà tham vấn. Bạn nên chủ động, thoải mái trò chuyện với nhà tâm lý của mình về liệu pháp đang được sử dụng nhé!