Guồng quay của cuộc sống đôi khi khiến chúng ta rơi vào trạng thái lơ mơ, khó tập trung, suy nghĩ chậm hơn hoặc thậm chí quên mất mình vừa định làm gì. Những trải nghiệm này thường được mô tả bằng cụm từ “sương mù não” (brain fog).
“Sương mù não” không phải là một chẩn đoán y khoa cụ thể, mà là cách gọi phổ biến cho một nhóm triệu chứng liên quan đến sự tập trung, trí nhớ và cảm giác thiếu minh mẫn. Vậy điều gì có thể khiến chúng ta cảm thấy đầu óc như đang bị bao phủ bởi một lớp sương mờ?
Điều gì có thể khiến chúng ta rơi vào trạng thái “sương mù não”?
Một trong những yếu tố có thể góp phần gây ra cảm giác quá tải tinh thần là thói quen liên tục chuyển sự chú ý giữa nhiều công việc, thông tin và thông báo khác nhau.
Dù thường được gọi là “đa nhiệm”, trên thực tế chúng ta thường xuyên phải chuyển đổi sự tập trung từ việc này sang việc khác. Khi điều này diễn ra liên tục, việc duy trì sự chú ý có thể trở nên khó khăn hơn và khiến chúng ta cảm thấy mệt mỏi về mặt tinh thần.
Bên cạnh đó, thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, lịch sinh hoạt thiếu ổn định, ít thời gian nghỉ ngơi hoặc phải tiếp nhận quá nhiều kích thích trong ngày cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung và sự minh mẫn.
“Brain fog” cũng có thể xuất hiện cùng nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau. Vì vậy, nếu cảm giác khó tập trung, suy giảm trí nhớ hoặc mệt mỏi kéo dài và ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hằng ngày, việc trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia y tế có thể giúp xác định nguyên nhân phù hợp hơn.
Khi “sương mù” kéo dài, điều gì có thể xảy ra?
Ảnh hưởng của trạng thái này không chỉ nằm ở hiệu suất công việc. Khi khó tập trung hoặc cảm thấy đầu óc chậm chạp, những công việc vốn đơn giản cũng có thể trở nên tốn nhiều năng lượng hơn. Việc ra quyết định, ghi nhớ thông tin hoặc duy trì một mạch suy nghĩ cũng có thể trở nên khó khăn.
Một vòng lặp khác đôi khi xuất hiện khi chúng ta bắt đầu đánh giá năng lực của bản thân dựa trên những thời điểm mình hoạt động không hiệu quả như mong muốn. Suy nghĩ như “Tại sao mình lại kém tập trung như vậy?” hay “Có phải mình đang làm việc ngày càng tệ đi?” có thể làm tăng thêm căng thẳng — và chính sự căng thẳng ấy lại khiến việc tập trung trở nên khó khăn hơn.
Trong các mối quan hệ, trạng thái mệt mỏi tinh thần cũng có thể khiến chúng ta cảm thấy mình đang hiện diện về mặt thể chất nhưng khó thực sự chú ý vào cuộc trò chuyện. Không phải vì chúng ta không quan tâm, mà đôi khi đơn giản là khả năng tiếp nhận thông tin của mình đang bị quá tải.
Làm thế nào để bước ra khỏi vùng “sương mù”?
Một điểm bắt đầu có thể là xem lại cách chúng ta phân bổ sự chú ý trong ngày.
Thay vì cố gắng xử lý nhiều việc cùng lúc, bạn có thể thử dành một khoảng thời gian nhất định cho một nhiệm vụ duy nhất, đồng thời giảm bớt những yếu tố gây gián đoạn như thông báo điện thoại hoặc việc liên tục kiểm tra nhiều ứng dụng.
Không nhất thiết phải trở nên “năng suất hơn”. Đôi khi, điều cần thiết lại là giảm bớt yêu cầu mà chúng ta đang đặt lên khả năng tập trung của mình.
Giấc ngủ đầy đủ, chế độ ăn uống phù hợp, vận động, nghỉ ngơi và những khoảng thời gian ít kích thích cũng có thể hỗ trợ khả năng tập trung và phục hồi năng lượng.
Quan trọng hơn, khi đầu óc không hoạt động ở trạng thái tốt nhất, việc tự trách mình thường không khiến mọi thứ dễ dàng hơn. Có những lúc sự thiếu tập trung đơn giản là một tín hiệu rằng cơ thể và tâm trí đang cần được nghỉ ngơi, điều chỉnh nhịp sống hoặc được quan tâm nhiều hơn.